Παιχνίδια στην αρχαία Ελλάδα, της Χαρούλας Πατέλλη, Α2

 πλαταγή, κουδουνίστρα αρχαία  πλαταγή, κουδουνίστρα αρχαία1

Πλαταγή

Ένα από τα πρώτα παιχνίδια που έπαιζαν τα μωρά στην αρχαιότητα ήταν “η πλαταγή”, μια πήλινη κουδουνίστρα, που την έβαζαν στο χέρι του και με τον ήχο που έκαναν τα πετραδάκια που είχε μέσα, το έκαναν τα πετραδάκια που είχε μέσα, το έκαναν να ξεχνιέται και να σταματά τα κλάματα.

Άθυρμα, Κύλιντρο, Απόρραξις

Άθυρμα : Αγαπημένο παιχνίδι των μεγαλύτερων σε ηλικία αγοριών ήταν το “άθυρμα”, ένα πήλινο αλογάκι πάνω σε ρόδες, που το έσερναν σε όλο το σπίτι. Το παιχνίδι όμως πού λαχταρούσαν όλα τα αγόρια ήταν ένα “αμαξάκι με ρόδες”. Συνήθως το έσερναν τα αγαπημένα τους σκυλιά κι όταν αυτά κουράζονταν το έσερναν τα παιδιά μόνα τους.

κύλιντροτροχός-αμαξάκι

“Συνηθισμένο παιχνίδι ήταν ο “τροχός”. Το “κύλιντρο” των Λεριών. Οι τροχοί είναι συνήθως χάλκινοι και υπάρχουν μεγαλύτεροι και μικρότεροι. Η διάμετρός τους κυμαίνεται ανάμεσα στα 80 και 130 εκατοστά. Ο τροχός δεν είναι όμως μόνο παιχνίδι. Τον χρησιμοποιούσαν και στις παλαίστρες, όπου γυμνάζονταν οι νέοι. Ο Ιπποκράτης μάλιστα, ο φημισμένος γιατρός, στο βιβλίο του “Περί Διαίτης”, τον συστήνει σε όσουν θέλουν να κρατήσουν σε καλή φυσική κατάσταση.

Άλλο παιχνίδι ήταν η “απόρραξις”. Παιζόταν από κορίτσια με τη “σφαίρα”, μπάλα από δέρμα ή κομμάτια ύφασμα, ραμμένα και παραγεμισμένα με αλογότριχες, άχυρο ή μαλλί. Τα αγόρια, πετώντας την μπάλα με τα χέρια, προσπαθούσαν να την περάσουν στο στόμιο ενός αγγείου, κάτι σαν την σημερινή καλαθοσφαίριση. Ο νικημένος έπρεπε να πάρει στην πλάτη το νικητή. Αυτό ονομαζόταν “εφεδρισμός”, η “μπέτσα” των Λεριών.

Οι παίκτες κτυπούν την μπάλλα με δύναμη στο έδαφος ώστε να αναπηδήσει. Έπειτα την πιάνουν και την ξανακτυπούν. Όποιος παίκτης πετύχει τα πιο πολλά κτυπήματα κερδίζει. Άλλοτε πάλι πετούν την μπάλα στον τοίχο και πρέπει να την πιάσουν πριν πέσει στο έδαφος. Το παιχνίδι αυτό μπορούν να παίζουν μόνοι τους ή ανά δύο.

απόρραξις2  απόρραξις1

Μπάλα

Αυτό το παιχνίδι παίζεται ως εξής : το ένα παιδί πετά με δύναμη, τη μπάλα και εκείνη σκάει στο έδαφος και τη πιάνει ένα άλλο παιδί. Αυτό γίνεται συνεχώς και έτσι συνεχίζεται το παιχνίδι. Η μπάλα τους ήταν φτιαγμένη από δέρματα ζώων.

απόρραξις

Πεντέλιθα (Πεντόβολα)

πεντέλιθα1  πεντέλιθα2 πεντέλιθα3

Τα πεντέλιθα (σήμερα πεντόβολα) είναι ένα αρχαίο παιχνίδι. Παίζεται όμως ακόμα και σήμερα. Στο παιχνίδι αυτό μπορούσαν να παίξουν όσα παιδιά ήθελαν. Το κάθε παιδί είχε συγκεντρωμένα πέντε βοτσαλάκια κοντά στα πόδια του. Ο κάθε παίκτης πετούσε ένα βοτσαλάκι ψηλά και έπρεπε να το ξαναπιάσει αφού πρώτα είχε πάρει από κάτω ένα ακόμα βοτσαλάκι.

Η αποδιδρασκίνδα

Ένας παίκτης κλείνει τα μάτια του και οι άλλοι τρέχουν να κρυφτούν σε ορισμένο χρόνο. Ο παίκτης ανοίγει τα μάτια του και ψάχνει να τους βρει. Κάθε φορά που βρίσκει έναν πρέπει να προλάβει να τρέξει πρώτος στη θέση του, αλλιώς χάνει.

αποδιδρασκίνδα1 αποδιδρασκίνδα2 αποδιδρασκίνδα3

Το κολλαβίζειν

κολλαβίζειν1 το κολλαβίζειν2 το κολλαβίζειν3

Ένας παίκτης στέκεται όρθιος και με το χέρι του σκεπάζει τα μάτια του. Ένας άλλος τον κτυπά και συγχρόνως τον ρωτά με ποιο χέρι τον κτύπησε.

Η σκαπέρδα (Διελκυστίνδα)

σκαπέρδα

Οι παίκτες καρφώνουν στο χώμα ένα δοκάρι που στο μέσο του έχει μια τρύπα από όπου περνούν ένα σκοινί. Στις δύο άκρες του δένεται από ένας παίκτης, έτσι ώστε ο ένας να μην κοιτά τον άλλο, και προσπαθούν τραβώντας με δύναμη, να φέρουν ο ένας τον άλλον κοντά στη δοκό. Το παιχνίδι αυτό παίζεται και με ισάριθμους σε κάθε πλευρά παίκτες.

Το αστραγαλίζειν

πεντέλιθα4πεντέλιθα6

Το αστραγαλίζειν, το παιχνίδι δηλαδή με τους αστραγάλους ή αλλιώς τα κότσια, είναι από τα πιο αγαπημένα, τόσο των αγοριών, όσο και των κοριτσιών. Τους αστράγαλους τους μαζεύουν από τα πίσω πόδια των κατσικιών και των αρνιών. Καμιά φορά αντί για αστράγαλους χρησιμοποιούν πετρούλες ή καρύδια και αμύγδαλα που τους αρέσουν και να τα τρώνε! Τα παιδιά έπαιζαν και τους “αρτιάζειν αστραγάλους”, τα μονά ζυγά. Έκρυβε ο ένας τους αστραγάλους στο χέρι του κι ο άλλος προσπαθούσε να μαντέψει αν ο αριθμός των αστράγαλων ήταν μονός ή ζυγός, δηλαδή περιττός ή άρτιος.

Εις ώμιλλαν

Οι “μεγάλοι” της παρέας έπαιζαν το εις ώμιλλαν, τις ομάδες. Είχαν χαράξει έναν κύκλο στο χώμα και προσπαθούσαν, σημαδεύοντας από έναν ορισμένο σημείο, να στείλουν τον αστράγαλο του ζώου μέσα στον κύκλο. Είχαν ορίσει από πριν ότι ο καθένας είχε δέκα βολές. Ο νικητής σχεδίαζε τον κύκλο, αποφάσιζε τη διάμετρο, καθώς και το σημείο βολής.

 Χαλκή Μυΐα (Τυφλόμυγα)

Κανόνες του παιχνιδιού από τα αρχαία χρόνια : Δένανε με ένα μαντήλι τα μάτια ενός παιδιού και έλεγε: “χαλκή μύγα θα κυνηγήσω” και οι άλλοι αποκρίνονταν : “θα κυνηγήσεις μα δεν θα την πιάσεις”.  Και τον χτυπούσαν με τις ζώνες τους μέχρι να πιάσει ένα παιδί.

τυφλόμυγα

Ακινητίνδα (Αγαλματάκια)

ακινητίνδα - αγαλματάκια

Το αρχαίο παιχνίδι ακινητίνδα παίζεται και σήμερα με το όνομα αγαλματάκια, μόνο που υπάρχουν κάποιες διαφορές. Στην ακινητίνδα, οι παίχτες μόλις δοθεί το σύνθημα πρέπει να μείνουν ακίνητοι σε όποια θέση βρίσκονται. Εκείνος που θα κουνηθεί βγαίνει από το παιχνίδι. Στα αγαλματάκια, βρίσκονται όλα τα παιδιά στη γραμμή εκτός από ένα. Αυτό το παιδί βρίσκεται περίπου πέντε μέτρα μακριά από τα άλλα παιδιά και με γυρισμένη πλάτη λέει : “Αγαλματάκια ακούνητα, αμίλητα, αγέλαστα, μέρα ή νύχτα”. Αν πουν “νύχτα” συνεχίζεται το παιχνίδι και αν πουν “μέρα” γυρνάει και μένουν όλοι αγάλματα. Τότε όποιος κουνηθεί μπαίνει στη θέση του παιδιού και ξαναρχίζει το παιχνίδι.

Η Ίυγξ

 ίυγξ1 ίυγξ2


ίυγξ3

Ανάμεσα στα παιχνίδια που προτιμούν τα παιδιά, είναι η Ίυγξ. Σε ένα ξύλινο συνήθως τροχίσκο ανοίγουν δύο τρύπες, περνούν διπλή κλωστή και αφού την περιστρέφουν, μια τραβούν και μια χαλαρώνουν. Ο ήχος που παράγεται θυμίζει ένα πουλί την ίυγγα, δηλαδή την μυρμηγκοφάγο, από τον οποίο πήρε και το όνομά του το παιχνίδι. Λένε μάλιστα πως ανάλογα με τον ήχο μπορούν να κάνουν διάφορες προβλέψεις.

Ασκωλιασμός (Ασκί)

ασκωλιασμός

Στην αρχαιότητα το παιχνίδι αυτό ήταν ένα είδος ακροβασίας και παιζόταν κατά κύριο λόγο στις γιορτές του Διονύσου : Οι παίκτες ανέβαιναν με το ένα πόδι πάνω σε ένα φουσκωμένο ασκί αλειμμένο με λάδι και ο καθένας φανέρωνε την επιδεξιότητά του στην ισορροπία και στην ευλυγισία. Τις περισσότερες φορές ο παίκτης έπεφτε κάτω, πράγμα που διασκέδαζε τους άλλους παίκτες, οι οποίοι αδιαφορούσαν για το αν θα γελούσαν το ίδιο και οι άλλοι μ΄ αυτούς, όταν σε λίγο, που θ΄ ανέβαιναν κι αυτοί στο λαδωμένο ασκί θα πάθαιναν τα ίδια. Το παιχνίδι αυτό παίζεται και σήμερα στην Ήπειρο με την ονομασία Ασκί.

Παραλλαγές του παιχνιδιού

Ένας παίκτης πηδώντας στο ένα πόδι καταδιώκει τους άλλους παίκτες που τρέχουν και με τα δύο πόδια ή μόνο με το ένα πόδι. Στις περιοχές όπου παίζεται έχει τις ιδιαίτερες ονομασίες του : Κουτσαλωνάκι, κουτσοκαλόγερος.

Γιο-γιο

Οι παίκτες σκαλίζουν στο ξύλο δύο δίσκους που ενώνονται στο κέντρο με έναν κυλινδρικό άξονα, πάνω στον οποίο στερεώνουν την αρχή μιας κλωστής την οποία στη συνέχεια τυλίγουν γύρω γύρω. Το γιο-γιο είναι έτοιμο. Το αφήνουν να πέσει και η κλωστή ξετυλίγεται, ενώ με μια κίνηση του χεριού ξαναμαζεύεται γύρω από τον άξονα. Έπειτα, το αφήνουν πάλι να πέσει και ξανά από την αρχή.

ίυγξ4   γιο-γιο αρχαίο

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s